Sermayeye “kayıt dışı” çalıştırma için teşvik ve af

Geçtiğimiz hafta mecliste kabul edilen torba yasayla “kayıt dışı” işçi çalıştıran patronların cezaları hafifletilirken, bu doğrultuda da af uygulaması hayata geçirildi.

Ekonomik krizin hissedilir hale gelmesiyle sermaye devletinin patronlara yaptığı teşviklerin ardı arkası kesilmiyor. Bu uygulamalar ise işçi ve emekçilerin daha fazla sömürülmesine, çalışma ve yaşam koşullarının daha da kötüleşmesine yol açıyor.

Son olarak geçtiğimiz hafta mecliste yasalaşan torba yasada patronlar için vergi indirimi, yabancıların konuta yatırım yapması gibi teşvikler yer alıyordu. Bunlardan daha çok öne çıkan bir diğer maddeyle ise kayıt dışı işçi çalıştıran patronlara uygulanan cezalar yeniden düzenlendi.

Kayıt dışı işçi çalıştırdıklarının tespit edilmesi durumunda patronlara verilen sigorta primi desteğinin 1 yıl süreyle iptal edilmesi cezası -birtakım şartlarla birlikte- 1 aya düşürüldü. Geçmişte kayıt dışı işçi çalıştırdığı için 1 yıllık ceza almış patronların cezalarına da bu doğrultuda af getirildi.

Bu düzenleme, kayıt dışı ve kaçak işçi çalıştırmanın “bir yere kadar mazur görülmesi” anlamına gelirken sermayeye bir kez daha destek verilmiş oluyor. İşçilerin ise “kayıt dışı” sömürüsüyle daha ağır şartlara mahkum edilmesinin önü açılıyor.

Düzenleme öncesinde sözde “ceza”

Hürriyet’ten Noyan Doğan’ın haberine göre, bugüne kadar sigortasız işçi çalıştırmanın ya da sahte sigortalı göstermenin cezası büyüktü. Birincisi, idari para cezası ama ondan daha da önemlisi, ister şikayet nedeniyle isterse de sigorta müfettişlerinin rutin incelemesi sonucu olsun; işyerinde bir kişinin bile sigortasız çalıştığı tespit edilsin işveren, hemen bir yıl süreyle tüm teşvik ve desteklerden mahrum bırakılıyordu. Bu yaptırım, belki 10-15 kişi çalıştıran için önemli olmayabilir ama 3-5 bin kişinin çalıştığı işyerleri için çok önemli. Şöyle ki, kaba bir hesapla, her ay çalışanları için bir milyon lira prim ödeyen işveren açısından yüzde 5 indirim; aylık 50 bin lira, yıllık da 600 bin lira destek anlamına geliyor. Mevcut uygulamada bir kişinin bile sigortasız olduğu tespit edilse o işyeri, yıllık 600 bin liralık destekten mahrum kalıyordu.

Sigortasız çalışmaya teşvik

Geçen hafta yasalaşan Torba Kanun ile bu uygulama değişti. Artık, kayıt dışı işçi çalıştıran işverenlere, uzun süreli prim teşvik cezası uygulanmayacak. Mahkeme kararıyla ya da yapılan denetimlerde sigortasız veya sahte sigortalı çalıştırdığı tespit edilen işveren, ilk bir ay prim teşvikinden yararlanamayacak. Böylece, Kanunla, bir yıllık mahrumiyet cezası, bir aya indirildi. Ancak işveren, 3 yıl içinde sigortasız işçi çalıştırmaya devam ederse, her bir tespit için 1 yıl süreyle teşvikten faydalanamayacak. Tabii aftan yararlanmanın da bir sınırı var. Çalıştırılan sigortasız işçi sayısı 5 kişiden fazla olmayacak, işyerindeki toplam sigortalı sayısının yüzde 1’ini de aşmayacak. Yani, ‘kusura bakmayın atlamışız’ deyip de 15-20 kişiyi sigortalı çalıştıran işverenler bu aftan yararlanamayacak. Yeni düzenleme 1 Nisan’da uygulamaya girecek.

Geçmiş cezalar da affa uğradı

TORBA Yasa ile geçmişte sigortasız ya da sahte sigortalı çalıştırıp da ceza alanların cezaları da affa uğruyor. Bir yıllık prim teşviki desteğinden mahrum bırakılan işverenler, Yasanın uygulamaya gireceği 1 Nisan 2017’den önce, bir aylık ceza sürelerini tamamlamış olmaları halinde, tekrardan prim teşviki ve indirimlerden yararlanmaya başlayacak; bir yıl boyunca beklemeyecek. Tabi, yine Yasa gereği 5 işçiye kadar olan sigortasız işçilerle ilgili cezalar affa uğrayacak.